ایست قلبی در خانه؛ خانواده در چند دقیقهٔ نخست چه باید بکند؟
شناخت نشانهها، گامهای فوری تا رسیدن اورژانس، نشانههای هشدار پیش از ایست قلبی و پاسخ علمی به پرسش AED خانگی

خانه شایعترین محل ایست قلبی بیرون از بیمارستان است. ببینید اعضای خانواده در چند دقیقهٔ نخست چه کنند، کدام نشانههای هشدار را نباید نادیده گرفت و پژوهشها دربارهٔ AED خانگی چه میگویند.
وقتی از ایست قلبی حرف میزنیم، معمولاً صحنهای در خیابان، فرودگاه یا ورزشگاه به ذهن میآید. اما واقعیت این است که شایعترین محل ایست قلبی بیرون از بیمارستان، خانه است. ایست قلبی در خانه یعنی نخستین و گاهی تنها کسی که میتواند جان بیمار را نجات دهد، یکی از اعضای خانواده است.
در این مقاله میبینیم چرا ایست قلبی در خانه چالش ویژهای دارد، اعضای خانواده در چند دقیقهٔ نخست دقیقاً چه کنند، کدام نشانههای هشدار را نباید نادیده گرفت و آیا داشتن دستگاه AED در خانه لازم است یا نه.
چرا ایست قلبی در خانه چالش ویژهای است؟
پژوهشگران یک کارآزمایی بزرگ که سال ۲۰۰۸ در مجلهٔ پزشکی نیوانگلند منتشر شد، یادآوری میکنند که خانه شایعترین محل ایست قلبی بیرون از بیمارستان است. آنان همچنین میگویند در این وضعیت، رساندن بهموقع مراقبت اورژانس برای نیروهای امدادی دشوار است.
مؤسسهٔ ملی قلب، ریه و خون آمریکا (NHLBI) نیز تأکید میکند که ایست قلبی بدون درمان فوری کشنده است. از آنجا که بیشتر ایستهای قلبی بیرون از بیمارستان رخ میدهند، مراقبت اورژانسی بیمار به خانواده، دوستان و اطرافیان او بستگی دارد.
افزون بر این، زمان در این میان تعیینکننده است. بر اساس راهنمای شورای احیای بریتانیا، شانس زندهماندن با هر دقیقه تأخیر در دفیبریلاسیون حدود ۱۰ درصد کاهش مییابد. یعنی چند دقیقهای که تا رسیدن آمبولانس میگذرد، سرنوشت بیمار را رقم میزند.
نشانههای ایست قلبی را بشناسید
به گفتهٔ NHLBI، احتمالاً فردی دچار ایست قلبی شده است اگر:
- ناگهان بر زمین بیفتد و هوشیاریاش را از دست بدهد؛
- نفس نکشد، یا تنفسش مؤثر نباشد و فقط نفسنفسهای بریدهبریده بزند؛
- به صدا زدن و تکان دادن پاسخ ندهد.
همچنین همین مؤسسه میگوید لازم نیست برای یافتن نبض وقت بگذارید. اگر گمان میکنید کسی دچار ایست قلبی شده است، با اورژانس تماس بگیرید و بیدرنگ احیا را آغاز کنید. البته ایست قلبی با حملهٔ قلبی یکی نیست؛ برای آشنایی با تفاوت این دو، مقالهٔ «تفاوت ایست قلبی و حملهٔ قلبی» را بخوانید.
در ایست قلبی در خانه چه باید کرد؟
- با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید: تلفن همراه را روی بلندگو بگذارید تا دستهایتان آزاد باشد. اپراتور اورژانس ممکن است تا رسیدن آمبولانس، شما را برای انجام احیا راهنمایی کند.
- اگر تنها هستید، تماس و احیا را با هم پیش ببرید: NHLBI توصیه میکند وقتی کس دیگری حضور ندارد، عضو خانواده همزمان با انجام احیا با اورژانس تماس بگیرد.
- بیمار را روی سطحی سفت بخوابانید: کف اتاق برای فشردن قفسهٔ سینه از تخت یا مبل مناسبتر است.
- احیای قلبی ریوی را آغاز کنید: محکم و سریع، در مرکز قفسهٔ سینه فشار دهید. جزئیات را در مقالهٔ «احیای قلبی ریوی (CPR) گامبهگام» بخوانید.
- اگر AED در دسترس است، از آن استفاده کنید: برای مثال، اگر در لابی ساختمان یا مجتمع شما دستگاهی نصب شده، از کسی بخواهید آن را بیاورد و از دستورهای صوتیاش پیروی کنید.
- راه را برای امدادگران باز کنید: اگر کسی کنارتان هست، از او بخواهید در ورودی را باز کند و به استقبال آمبولانس برود.
- احیا را ادامه دهید: تا رسیدن نیروهای اورژانس و تحویل بیمار به آنان دست نکشید.
نشانههای هشدار را جدی بگیرید
با این حال، ایست قلبی همیشه بیخبر از راه نمیرسد. در یک بررسی جمعیتی در شمال غرب آمریکا که سال ۲۰۱۶ منتشر شد، ۸۳۹ بیمار ۳۵ تا ۶۵ ساله بررسی شدند. نیمی از آنان (۵۱ درصد) در چهار هفتهٔ پیش از ایست قلبی، نشانههای هشدار داشتند؛ بیشتر درد قفسهٔ سینه و تنگی نفس.
افزون بر این، در ۹۳ درصد این افراد، نشانهها در ۲۴ ساعت پیش از ایست قلبی دوباره ظاهر شده بود. با این حال، فقط ۱۹ درصد برای این نشانهها با اورژانس تماس گرفته بودند. بقای کسانی که تماس گرفته بودند ۳۲ درصد بود؛ در حالی که در دیگران فقط ۶ درصد بود.
بنابراین پیام روشن است: اگر یکی از اعضای خانواده درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا غش ناگهانی دارد، منتظر بهتر شدن نمانید و با اورژانس تماس بگیرید. NHLBI هم یادآوری میکند که بقای کسانی که برای نشانههای هشدار مراقبت پزشکی میگیرند، پنج برابر بیشتر است.
خانواده چگونه آماده باشد؟
- احیا را یاد بگیرید: مدلاینپلاس (MedlinePlus) توصیه میکند خانواده و دوستان افرادی که بیماری قلبی دارند، دورهٔ احیای قلبی ریوی بگذرانند.
- شمارهٔ اورژانس را همه بدانند: حتی کودکان بزرگتر خانه باید بدانند در وضعیت اضطراری با ۱۱۵ تماس بگیرند و نشانی خانه را بگویند.
- فهرست داروها و بیماریها را آماده داشته باشید: این فهرست به امدادگران و پزشکان کمک میکند سریعتر تصمیم بگیرند.
- با پزشک دربارهٔ خطر ایست قلبی گفتوگو کنید: به گفتهٔ NHLBI، برای برخی افراد پرخطر، پزشک ممکن است دفیبریلاتور کاشتنی (ICD) یا دفیبریلاتور پوشیدنی توصیه کند.
آیا داشتن AED در خانه لازم است؟
جالب اینکه پژوهشگران این پرسش را بهطور دقیق بررسی کردهاند. در همان کارآزمایی سال ۲۰۰۸، ۷٬۰۰۱ بیمار که پیشتر حملهٔ قلبی در دیوارهٔ قدامی قلب داشتند، بررسی شدند. همچنین این بیماران نامزد دفیبریلاتور کاشتنی نبودند. نیمی از آنان AED خانگی گرفتند و نیمی دیگر فقط به تماس با اورژانس و احیا تکیه کردند.
نتیجه این بود که دسترسی به AED خانگی، بقای کلی این بیماران را بهطور معنادار بیشتر نکرد. نکتهٔ مهم این بود که فقط حدود یکسوم مرگها از نوع ایست قلبی ناگهانی ناشی از آریتمی بود. در ۳۲ موردی که از دستگاه استفاده شد، ۱۴ بیمار شوک بجا گرفتند و ۴ نفر زنده از بیمارستان مرخص شدند. هیچ شوک نابجایی هم ثبت نشد.
بنابراین تصمیم دربارهٔ AED خانگی باید با توجه به وضعیت هر فرد و با مشورت پزشک متخصص قلب گرفته شود. از سوی دیگر، در مجتمعهای مسکونی بزرگ، یک دستگاه مشترک در محلی شناختهشده میتواند به همهٔ ساکنان خدمت کند. اصول انتخاب چنین محلی در مقالهٔ «نصب دستگاه AED» آمده است.
سخن پایانی
ایست قلبی در خانه رخ میدهد؛ جایی که نزدیکترین امدادگر، عضوی از خانواده است. شناخت نشانهها، تماس فوری با ۱۱۵، شروع احیا و جدی گرفتن نشانههای هشدار، کارهایی است که هر خانوادهای میتواند یاد بگیرد و با آن تفاوت بزرگی بسازد.
اگر مدیر یک مجتمع مسکونی هستید، برای آشنایی با دستگاه شوک قلبی خودکار درمان توس یا ثبت درخواست مشاوره با ما در ارتباط باشید.
این مقاله صرفاً جنبهٔ آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاورهٔ پزشکی یا آموزش عملی احیای قلبی ریوی نیست. در هر وضعیت اضطراری، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
منابع
- Bardy GH, et al. Home Use of Automated External Defibrillators for Sudden Cardiac Arrest, New England Journal of Medicine, 2008;358:1793–1804
- Marijon E, et al. Warning Symptoms Are Associated With Survival From Sudden Cardiac Arrest, Annals of Internal Medicine, 2016;164:23–29
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), Cardiac Arrest: Symptoms
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), Cardiac Arrest: Treatment
- MedlinePlus Medical Encyclopedia, Ventricular fibrillation
- Resuscitation Council UK & British Heart Foundation, A guide to AEDs, 2019


